Những phút cuối hỗn loạn tại London Stadium hôm Chủ nhật vừa qua đã thổi bùng tranh cãi, khi bàn gỡ hòa muộn của Callum Wilson cho West Ham cuối cùng bị từ chối. Trong tình huống đó, Pablo đặt tay ngang ngực thủ môn David Raya đồng thời giữ cánh tay trái của anh, còn Jean-Clair Todibo kéo áo thủ thành Arsenal ở vai.

Kịch bản các thủ môn bị vây kín bởi cầu thủ tấn công đã xuất hiện xuyên suốt mùa giải tại Premier League. Tỷ lệ các quả phạt góc xoáy vào (inswinging corners) tăng từ 48% ở mùa 2022/23 lên 71% mùa này.

Trong khi đó, những quả đá xoáy ra ngoài (outswingers) gần như biến mất, và hiếm chẳng khác nào các quả phạt góc chiến thuật ngắn. Phần lớn các tình huống phạt góc giờ đây giống một pha tranh bóng kiểu rugby hoặc vật tự do hơn là bóng đá, với hàng loạt pha va chạm thể chất và những cầu thủ chen chúc quanh thủ môn.

Vì vậy, tạm gác tranh cãi bất tận về VAR sang một bên, Premier League đang phải giải quyết một vấn đề sâu xa hơn. Đó là các quả phạt góc ngày càng xấu xí.

Có 3 thống kê cho thấy rõ thực trạng hiện tại. Dù mùa giải vẫn còn hai vòng đấu, đây đã là mùa có số lượng phạt góc xoáy vào nhiều nhất kể từ 2018/19 (2.503 quả), số pha phạm lỗi với thủ môn nhiều nhất (146) và số bàn thắng từ phạt góc nhiều nhất (174).

“Chúng ta cần thay đổi luật”, Graham Scott, cựu trọng T Premier League trong suốt một thập kỷ trước khi giải nghệ năm ngoái và hiện là cây viết của The Athletic, nhận định. “Nó đã trở thành một kiểu giấy phép cho gần như mọi hành vi”.

“Khi tôi mới bắt đầu cầm còi, nếu ai đó có va chạm với thủ môn ngay trước khung thành, phản xạ của bạn sẽ là thổi phạt, vì đó là lựa chọn an toàn hơn. Mọi người có thể nhún vai hay đảo mắt và nói rằng ‘thủ môn được bảo vệ quá mức’, nhưng họ vẫn phần nào chấp nhận điều đó, và họ cũng muốn thủ môn của đội mình được bảo vệ tương tự”.

“Nhưng điều đó đã thay đổi trong hai hoặc ba mùa gần đây. Giờ đây, chỉ vì bạn là thủ môn cũng không mang lại bất kỳ đặc quyền nào”.

Các đội tấn công đã biến việc chắn người thành một “vũ khí” để khóa các cầu thủ phòng ngự theo khu vực và tạo khoảng trống cho những chuyên gia không chiến của họ băng cắt.

Arsenal và Aston Villa từng là những đội tiên phong vài năm trước, khi nằm trong số CLB đầu tiên thuê HLV chuyên phụ trách tình huống cố định và ưu tiên các quả phạt góc xoáy vào. Hiện nay, gần như mọi đội Premier League đều có trợ lý chuyên về mảng này. Các hậu vệ giờ đây cũng đáp trả bằng cách kéo, ghì và tranh chấp quyết liệt không kém.

West Ham hoàn toàn có lý khi cho rằng bộ ba Declan Rice, Martin Odegaard và Leandro Trossard của Arsenal cũng đều phạm lỗi trong tình huống phạt góc của Jarrod Bowen dẫn tới bàn thắng bị từ chối hôm Chủ nhật.

Premier League áp dụng cái gọi là “ngưỡng va chạm cao” đối với các tình huống phạm lỗi, đồng thời trước mùa giải này còn thông báo sẽ “tăng cường nhận diện các hành vi giữ người” như một trong nhiều điểm nhấn dành cho trọng T.

Tính va chạm mạnh mẽ của bóng đá Anh từ lâu là niềm tự hào và bản sắc riêng, tạo nên sự khác biệt với các giải đấu hàng đầu khác ở châu Âu. Tuy nhiên, điều đó trở thành vấn đề khi các đội bóng, trong thời đại mà mọi lợi thế nhỏ đều được tận dụng tối đa, cố gắng đẩy giới hạn luật lệ đến cực hạn.

HLV Arne Slot của Liverpool và Oliver Glasner của Crystal Palace đều từng nhận xét rằng ở bóng đá châu Âu lục địa, các pha phạm lỗi trong tình huống phạt góc bị thổi nghiêm khắc hơn nhiều.

Không giải đấu nào trong top 5 châu Âu tiệm cận Premier League về số lượng phạt góc xoáy vào, và quan trọng hơn là số bàn thắng từ phạt góc mùa này. Bundesliga của Đức (giải chỉ có 18 đội) ghi nhận 133 bàn từ phạt góc. Serie A có 120 bàn và La Liga có 111 bàn, trong khi cả hai đều có quy mô tương đương Premier League với 20 CLB.

Theo Scott, khó khăn của các trọng T tại Premier League xuất phát từ một vòng luẩn quẩn, gắn liền với xu hướng đá phạt góc xoáy vào khu vực 5m50.

“Một điều bắt buộc với trọng T ở các tình huống phạt góc là phải có góc quan sát rõ thủ môn. Nhưng giờ chúng ta có 16, 17, thậm chí 18 cầu thủ chen chúc trong khu vực khoảng 10 mét trước khung thành. Ai cũng đang tranh chấp, ngoại trừ hai hoặc ba cầu thủ phòng ngự khu vực. Vì thế điều đó gần như bất khả thi, và đó là lý do rất ít lỗi bị thổi”, Scott nói thêm.

Sự nương tay được ưu tiên bởi việc quan sát mọi pha tranh chấp cùng lúc và xác định ai là người chủ động va chạm trước là điều cực kỳ khó khăn.

Scott cho rằng các CLB ngày càng khôn ngoan trong việc bố trí cầu thủ quanh thủ môn trước khi quả phạt góc được thực hiện. Trừ khi có hành vi bạo lực rõ ràng, trọng T không thể xử phạt va chạm trước lúc bóng được đá.

“Trọng T là người phục vụ giải đấu”, Scott nói. “Họ bị chỉ trích vì đáng lẽ phải làm nhiều hơn. Không phải kiểu ‘chỉ làm theo chỉ đạo’, nghe sẽ rất yếu đuối, nhưng đó là sự thống nhất giữa PGMO (cơ quan quản lý trọng T) và Premier League. Họ cùng thống nhất ngưỡng xử lý”.

Vậy giải pháp là gì?

Các đội bóng đã thử nhiều hướng tiếp cận kỹ thuật và chiến thuật khác nhau. HLV Fabian Hurzeler của Brighton thậm chí còn mời một võ sĩ MMA tới hỗ trợ cầu thủ cải thiện khả năng va chạm.

Đầu mùa này, Chelsea từng để 3 cầu thủ tấn công đứng sát vạch giữa sân trong các tình huống phòng ngự phạt góc nhằm tạo cơ hội phản công, đồng thời buộc đối thủ phải phân người theo kèm, từ đó giảm bớt mật độ cầu thủ trong vòng cấm.

“Tôi thiên về những thay đổi khá triệt để thay vì chỉnh sửa nhỏ lẻ”, Scott nói về luật. “Tôi không nghĩ vài thay đổi vụn vặt sẽ tạo ra khác biệt”.

Một đề xuất của ông lấy cảm hứng từ các quả phạt góc trong hockey sân cỏ. Ở môn này, tối đa 5 hậu vệ được đứng sau vạch cầu môn, còn các cầu thủ tấn công phải đứng ngoài vòng cấm dứt điểm.

Một dạng quy định sử dụng khu vực 5m50 và vòng cấm 16m50 như các vùng giới hạn riêng biệt là điều có thể được cân nhắc.

Việc đưa trở lại các trọng T biên ngang cầu môn, những người từng đứng cạnh cột dọc trước thời công nghệ goal-line, cũng là một phương án khác.

Tất cả sẽ cần thời gian, bao gồm cả việc thử nghiệm ở các giải đấu khác trước. Nhưng điều đó là cần thiết để tránh lặp lại những hình ảnh hỗn loạn cuối trận như ở sân của West Ham hôm Chủ nhật.

Các quả phạt góc cần trở lại đúng bản chất, nơi thể hiện chất lượng tấn công, những bài phối hợp sáng tạo và các pha di chuyển thông minh. Chúng không nên bị biến thành những cuộc đấu sức thuần túy.

Scott tin là như vậy: “Chúng ta cần cuộc tranh luận đó. Chúng ta cần thử một điều gì khác”.